Naar een Ambitieuze en Open Overheid
In Let’s Talk Innovation delen experts, beleidsmakers en innovators hun visie en inzichten over innovatie. Ontdek inspirerende gesprekken over trends, uitdagingen en baanbrekende oplossingen die de toekomst van de publieke sector vormgeven.
Naar een ambitieuze en open overheid
... die werkt met voortschrijdend inzicht
| door Nido. 12 augustus 2024
Innovatie binnen de publieke sector is cruciaal om de uitdagingen van vandaag en morgen het hoofd te bieden. Hoe kan de overheid ambitieuzer en transparanter worden? Nido sprak met Sven Hermans, Business Group Leader bij Agoria – een organisatie die innovatie hoog in het vaandel draagt. Hij deelt zijn visie op hoe kleine, creatieve bedrijven kunnen bijdragen aan grote veranderingen en waarom het tijd is om grote projecten op te delen in behapbare stappen.
Sven, hoe zou jij innovatie omschrijven?
Sven: Innovatie betekent voor mij het verbeteren van een bestaande situatie, of dat nu een product, dienst of proces betreft. Het hoeft niet altijd technologisch te zijn; het doel is problemen oplossen of, nog beter, toekomstige uitdagingen anticiperen. Waardecreatie is hierin essentieel, of dat nu commercieel of maatschappelijk is.Het uiteindelijke doel is betekenisvol bijdragen aan vooruitgang.
Een innovatieve overheid moet voortdurend leren en zich aanpassen aan de nieuwe uitdagingen, ook qua organisatie en structuur.
Vind jij dat innovatie een andere betekenis heeft in de publieke sector dan in de private sector?
Sven: Niet per se. Uiteindelijk gaat het om het verbeteren van de ervaring van de eindgebruiker. Voor de overheid zijn dat vaak de burgers. Het probleem is dat overheden vaak werken in heel gestructureerde, hiërarchische omgevingen, waardoor flexibiliteit en innovatie niet vanzelfsprekend zijn. Wat we nodig hebben, is een cultuurverandering binnen de overheid, waarbij innovatie zowel van onderaf wordt gestimuleerd als van bovenaf wordt aangemoedigd door het management. Een innovatieve overheid moet voortdurend leren en zich aanpassen aan de nieuwe uitdagingen, ook qua organisatie en structuur.
Welke inzichten heb jij, vanuit jouw positie, over innovatie in de publieke sector?
Sven: De huidige manier van overheidsopdrachten maakt de deelname van kleinere, flexibele en innovatieve bedrijven moeilijk. Door grote projecten nog meer op te splitsen in kleinere delen en iteratief te werken, geef je deze bedrijven een kans. In de privésector wordt deze aanpak vaak toegepast. Dit is geen “saucissoneren” – een term die verwijst naar het ongewenst opsplitsen van opdrachten om aanbestedingsregels te omzeilen – maar het opbouwen van voortschrijdend inzicht en risicomanagement. Je wil niet dat een groot project faalt.
Daarom werk je aan een deel van het project en besluit je vervolgens met je nieuwe inzichten wat de volgende stap moet zijn. Innovatie vraagt om een iteratief, open en transparant proces, waarbij ook het intellectuele eigendom van deze kleinere spelers wordt beschermd. In mijn netwerk hoor ik daar grote bezorgdheden over. Een open, mensgerichte aanpak kan de overheid in staat stellen om nieuwe partners aan te trekken en verfrissende samenwerkingen op te bouwen.
De huidige manier van overheidsopdrachten maakt de deelname van kleinere, flexibele en innovatieve bedrijven moeilijk.
Wat is er dan nodig voor de overheid om beter te kunnen innoveren?
Sven: De overheid moet receptief zijn voor defeedback van burgers, de markt en haar partners. Het is cruciaal dat de overheid bedrijven niet alleen ziet als uitvoerders, maar ook als mede-ontwerpers. Samenwerken met vertrouwde partners schept voorspelbaarheid, maar het kan leiden tot een gebrek aan vernieuwing. Door de dialoog met nieuwe partners aan te gaan en hun feedback serieus te nemen, kunnen nieuwe inzichten ontstaan. Het vraagt om een sterke visie en leiderschap die openstaan voor input van buitenaf en dit vertalen naar bruikbare en noodzakelijke veranderingen.
Je noemt visie en leiderschap binnen de overheid. Kun je daar meer over vertellen?
Sven: Een ambitieuze overheid ziet nieuwe ideeën en inzichten niet als een bedreiging, maar als een kans. Leiders moeten durven ambities uitspreken, nieuwe aanpakken uitproberen en dus risico’s nemen, leren van fouten en verandering initiëren. Innovatie vraagt moed, en er moeten misschien meer prikkels zijn om deze ambitie te ondersteunen.
Angst voor transparantie en feedback moeten worden overwonnen, want zonder openheid kun je geen echte innovatie stimuleren.
Leiders moeten durven ambities uitspreken, nieuwe aanpakken uitproberen en dus risico’s nemen, leren van fouten en verandering initiëren.
Hoe zie jij de rol van externe partijen, zoals Agoria, bij het stimuleren van innovatie binnen de publieke sector?
Sven: Externe partijen spelen een cruciale rol in het brengen van een frisse blik. De ‘outside-in’-benadering, waarbij de overheid samenwerkt met externe partijen, zorgt voor nieuwe perspectieven. Maar het moet wel een samenwerking zijn. Het gaat om co-creatie, niet om het volledig uitbesteden van innovatie.
Betrek bedrijven om verschillende specifieke rollen op zich te nemen of aan je organisatie toe te voegen. Dit kunnen rollen zijn zoals outside-in analyse, procesbegeleiding, of co-creatie van nieuwe ideeën op basis van een georkestreerde set van triggers en impulsen. Ze kunnen ook bijdragen aan de verdere ontwikkeling van producten, diensten of processen.
Daarnaast kunnen ze helpen bij het opzetten van experimenten (cyclisch naar het doel). Bedrijven kunnen objectieve validatie bieden bij de doelgroepen, ondersteuning bij change management en draagvlakcreatie, evenals projectmanagement. Door bedrijven op deze manieren te betrekken, kunnen ze concreet bijdragen als aanvulling op je eigen organisatie.
We hebben het vaak over transparantie. Waarom is dat zo belangrijk volgens jou?
Sven: Transparantie is essentieel om vertrouwen op te bouwen. Als je geen open, transparant en menselijk proces hebt, zullen bedrijven zich terugtrekken omdat ze bang zijn dat hun ideeën worden gestolen of dat ze oneerlijk worden behandeld.
Een overheid die transparant is over hoe feedback wordt verwerkt en hoe beslissingen worden genomen, kan makkelijker nieuwe partners aantrekken en een innovatiecultuur opbouwen. Vertrouwen is de basis voor samenwerking; zonder dat komt innovatie niet van de grond.
Hoe zie jij de toekomst van een echt innovatieve overheid?
Sven: Een innovatieve overheid is een proactieve overheid die diensten aanbiedt zonder dat burgers of bedrijven erom hoeven te vragen. Een ‘seamless-government’ is een mooi einddoel. Om dit te bereiken moet de overheid wendbaar zijn en afstappen van rigide plannen en structuren. Ze moet stapsgewijs werken, openstaan voor nieuwe inzichten en actief nieuwe samenwerkingen aangaan. Een cultuur van transparantie, iteratieve samenwerking en het omarmen van feedback is essentieel. Moedige leiders creëren ruimte voor nieuwe partners en frisse ideeën, zodat de organisatie zich voortdurend kan aanpassen aan uitdagingen. Op deze manier wordt een echt innovatieve publieke sector werkelijkheid.
Innovatie binnen de publieke sector vraagt om een cultuurverandering, leiderschap en de bereidheid om samen te werken met niet voor de hand liggende partners. Door open te staan voor feedback, transparant te zijn en risico’s te durven nemen, kan de overheid zich aanpassen aan de huidige en toekomstige uitdagingen.
Het is tijd voor leiders om ambities uit te spreken en verandering te initiëren. Alleen dan kunnen we werken aan een overheid die echt innovatief is en optimaal dienstbaar aan burgers en bedrijven.
