Nieuwsgierigheid als drijvende kracht voor innovatie

^{| door Nido. 12 augustus 2024}

Innovatie is essentieel, zelfs binnen de publieke sector, en Linda Ait Ameur, Directeur-generaal van de Ondersteunende Diensten bij FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, laat zien hoe nieuwsgierigheid daarbij de sleutel vormt. In dit boeiende interview deelt ze haar visie op innovatie en de obstakels die ze tegenkomt, zoals financiële beperkingen en weerstand tegen verandering.

Wat betekent innovatie voor jou persoonlijk? Wat is jouw visie op innovatie?

Linda: Voor mij betekent innovatie het doorbreken van conventies, dingen anders aanpakken en buiten de lijntjes kleuren. Het kan van alles zijn: technologisch, creatief, of het gebruik van een bestaande oplossing in een nieuwe situatie. Het gaat erom verder te gaan dan de gebruikelijke aanpak. Innovatie draait niet alleen om technologie of kunstmatige intelligentie, maar om een bredere manier van denken en handelen.

Wat zijn volgens jou de drijvende krachten en obstakels voor innovatie in de publieke sector?

Linda: Vaak zijn financiële middelen een grote hindernis. Zo hebben we binnen de FOD WASO een Smart Search ontwikkeld op basis van kunstmatige intelligentie om juristen te helpen bij hun dataonderzoek, maar dat is erg duur. Dus als je alleen met technologische oplossingen wilt innoveren, heb je een groot budget nodig. Daarnaast is er de weerstand tegen verandering. Dit vraagt om aanpassing van processen en een kritische blik op jezelf, wat een grote culturele uitdaging is.

Een ander voorbeeld, niet technologisch, is ons Escape Game over deontologie, waarbij  gamification wordt gebruikt om de deontologische regels op een leuke en interactieve manier te leren. Deze innovatieve aanpak helpt medewerkers op een speelse manier bewust te worden, wat leidt tot een beter begrip en naleving van ethische principes.

De afgelopen jaren heeft de publieke sector al veel veranderd dankzij innovatieve ideeën, dus het is zeker mogelijk.

Wat innovatie drijft, zijn goede praktijken, kijken naar wat anderen doen en ruimte geven aan persoonlijke kwaliteiten om de creativiteit van medewerkers te stimuleren. Het management speelt hierin een cruciale rol: innovatie moet gesteund worden op het hoogste niveau. Dat betekent dat je innovatie moet aanmoedigen en een omgeving moet creëren die dit mogelijk maakt, want zonder de juiste context is er geen innovatie.

Opleiding, uitwisseling van ideeën en vooral nieuwsgierigheid zijn ook belangrijk. Nieuwsgierigheid is voor mij het allerbelangrijkste.

Welke rol spelen de vaardigheden van ambtenaren in innovatie binnen de publieke sector, en hoe kunnen we onze wervingsmethoden aanpassen om deze innovatie te stimuleren?

Linda: Vaardigheden zijn cruciaal voor innovatie, vooral in de publieke sector. Naar mijn mening is innovatie nauw verbonden met veranderingsmanagement. Het is belangrijk om mensen te vinden en aan te werven die nieuwsgierig zijn, graag willen leren en openstaan voor verandering. Mensen die minder bezig zijn met de details en meer oog hebben voor het grotere geheel, zijn vaak beter in staat om te innoveren en met vernieuwende ideeën te komen.

Om deze vaardigheden te ontwikkelen, moeten we opleiding en persoonlijke groei stimuleren. Dit kan door medewerkers aan te moedigen deel te nemen aan seminaries, rondetafelgesprekken en masterclasses, waar ze ideeën kunnen uitwisselen met andere organisaties. Zo zien ze hoe het ook anders kan en leren ze dat er ook andere manieren zijn om dingen aan te pakken.

Wat betreft wervingsmethoden, is het belangrijk om niet vast te blijven zitten aan traditionele en gestandaardiseerde procedures die bepaalde karaktereigenschappen misschien niet goed naar voren laten komen. We hoeven echter het wervingsproces niet volledig te veranderen. Binnen het huidige systeem kunnen we nog steeds kandidaten vinden die buiten de gebaande paden denken en gemotiveerd zijn door innovatie.

Om innovatie te bevorderen, is het belangrijk om medewerkers de ruimte te geven om te ondernemen. Er zijn al initiatieven om mobiliteit te stimuleren, zowel tijdelijk als permanent, zodat medewerkers nieuwe ervaringen kunnen opdoen en met frisse ideeën kunnen terugkomen. Samenwerkingsprojecten, zoals die met de FOD Sociale Zekerheid, laten zien dat samenwerking zonder strak opgelegde regels mogelijk is, zolang er steun is van de top en er duidelijke doelen zijn.

Hoe kunnen we intrapreneurship bevorderen in de publieke sector?

Linda: Om intrapreneurship in de publieke sector te stimuleren, moet je een omgeving creëren waarin medewerkers zich gesteund voelen om initiatieven te nemen en met nieuwe ideeën te komen. Voor mij is een verandering in cultuur essentieel. Het is belangrijk dat intrapreneurship op alle niveaus van de organisatie wordt aangemoedigd, niet alleen door het topmanagement maar ook door de directe leidinggevenden. Als zij niet openstaan voor innovatie, is er geen ruimte voor nieuwe ideeën en intrapreneurship.

We moeten innovatie actief stimuleren door initiatieven te organiseren die mensen samenbrengen rond innovatie, zoals strategische seminaries waar we discussiëren over wat we in de toekomst nieuw en anders kunnen doen. Het is ook waardevol om externe sprekers uit te nodigen voor nieuwe perspectieven.

Bijvoorbeeld, in onze organisatie hebben we gekozen voor volledige transparantie, waarbij elke beslissing voor iedereen toegankelijk is via ons intranet. Dit is een onconventionele aanpak die uitdagingen met zich meebrengt, zoals het omgaan met werknemersvertegenwoordigers, en het vergt tijd.

Om intrapreneurship en innovatie in de publieke sector te bevorderen, moet je durven dingen anders te doen en een omgeving creëren waar nieuwe ideeën kunnen bloeien.

Denk je dat het nodig is om ambitieuze langetermijnprojecten (moonshots) te hebben om vooruitgang te boeken in innovatie?

Linda: Ja, een langetermijnvisie voor innovatie is essentieel, maar het is ook belangrijk om snelle successen, of “Quick Wins”, te boeken om de motivatie hoog te houden en te laten zien dat verandering mogelijk is. Langetermijnprojecten helpen ons om mee te gaan met technologische en maatschappelijke ontwikkelingen en de nodige investeringen strategisch te plannen. Ze geven richting en bieden een kader voor voortdurende innovatie.

Wat heeft de publieke sector en jouw FOD volgens jou echt nodig om innovatie te versnellen en te verbeteren?

Linda: Voor ons, als we het hebben over technologische innovaties, richten de beloningen zich vaak op technologische vooruitgang. Dat is een probleem voor ons, omdat we een bescheiden FOD zijn qua financiële middelen, maar rijk aan expertise en talent. We hebben dus financiële steun nodig om echt innovatief te kunnen zijn.

Het is belangrijk dat middelen en kansen eerlijk worden verdeeld, zodat innovatie niet alleen voor grote organisaties toegankelijk is.

Voor mij is het heel concreet. Grote organisaties zouden de kleinere moeten betrekken, zodat deze hun eigen expertise kunnen inbrengen. Dit is een win-winsituatie waarin de grote organisaties het geld leveren en de kleine organisaties hun innovatieve ideeën. Samenwerking en synergieën zijn voor mij cruciaal in dit proces.

Elke organisatie ontwikkelt vaak haar eigen initiatieven, maar het is belangrijk om al vanaf het begin ideeën te delen en samen te werken, niet pas als de projecten al lopen. We moeten vanaf het begin de krachten bundelen om onze innovatiecapaciteit te vergroten.

Hoe zie je de strategie zich ontwikkelen over 5 tot 10 jaar?

Linda: Ik zou graag zien dat innovatie een vast onderdeel wordt van onze strategische plannen. Dat betekent concrete doelen stellen die gekoppeld zijn aan onze kerntaken en mensen aannemen die zich specifiek met innovatie bezighouden. Het is belangrijk om niet zomaar te innoveren om te innoveren, maar om buiten de gebaande paden te denken. Ik stel me een overkoepelend programma voor waarin verschillende innovatieprojecten van meerdere organisaties worden gebundeld, met gemengde teams die deze aanpak op de lange termijn ondersteunen.