Eenvoud als drijfveer: duurzame oplossingen met beperkte middelen.
In een wereld die steeds meer geconfronteerd wordt met economische, sociale en ecologische uitdagingen, biedt frugale innovatie een alternatief: slimme oplossingen creëren door optimaal gebruik te maken van beschikbare middelen. Geïnspireerd op het Indiase concept Jugaad, gaat deze aanpak uit van het idee dat beperkingen creativiteit en aanpassingsvermogen stimuleren.
In tegenstelling tot traditionele innovatie in onze westerse samenlevingen – vaak duur en gebaseerd op intensief onderzoek en ontwikkeling – zet frugale innovatie in op eenvoud, wendbaarheid en samenwerking om toegankelijke, duurzame en inclusieve producten en diensten te ontwikkelen.
Frugale (zuinige) innovatie speelt in op beperkte middelen – of het nu om geld, materialen of instellingen gaat – en zet die beperkingen via verschillende benaderingen om in voordelen. (Bron: nesta.org.uk)
Frugale innovatie is niet minder doen. Het is meer bereiken met minder middelen.
Volgens het boek Frugal Innovation van Navi Radjou en Jaideep Prabhu, is frugale innovatie gebaseerd op zes kernprincipes:
Ontdek diepgaande analyses, trends en onderzoeken over frugale innovatie:
Dit dossier bundelt inspirerende case studies waarin vernieuwende en frugale methoden zijn toegepast. Ontdek wat werkt in verschillende contexten en laat je inspireren voor je eigen projecten.
Hoe kan een eenvoudige mobiele telefoon een bank vervangen? M-Pesa maakt financiële diensten toegankelijk voor iedereen door betalingen en geldtransfers mogelijk te maken zonder bankrekening, en transformeert zo de informele economie in Afrika. Lees meer
Hoe maken universiteiten en gemeenschapscentra van verspilling een kans? De zogenaamde "recuperatheken" maken het mogelijk om materialen te verzamelen, te delen en opnieuw te gebruiken, en bevorderen zo verantwoord consumeren en burgerengagement voor duurzaamheid. Lees meer
Hoe evolueert dronetechnologie in moderne conflicten? Oekraïne ontwikkelt vlammenwerperdrones om haar verdedigingscapaciteiten te versterken, wat het belang aantoont van technologische innovatie met beperkte middelen in oorlogstijd. Lees meer
Hoe geef je jongeren eerlijke toegang tot technologie? DigitalForYouth zamelt gebruikte computers in, knapt ze op en verdeelt ze opnieuw onder scholen en studenten in nood. Zo strijden ze tegen digitale uitsluiting. Lees meer
Hoe combineer je innovatie met energiezuinigheid? De Mitticool, gemaakt van klei, bewaart voedsel via verdamping en biedt zo een duurzame oplossing voor gebieden zonder betrouwbare toegang tot elektriciteit. Lees meer
Hoe maakte vindingrijkheid een antwoord mogelijk op de COVID-19-crisis? Belgische onderzoekers pasten duikmaskers aan tot beschermingsmiddelen voor zorgverleners, en toonden zo de doeltreffendheid van frugale innovatie in noodsituaties aan. Lees meer
Praktische hulpmiddelen
Beter met minder middelen? Het Frugal Innovation Canvas is een speelse en toegankelijke tool van Nido, ontwikkeld samen met Navi Radjou. Het laat je zien hoe je met de principes van frugale innovatie meteen in de praktijk beter kunt doen met minder.
Hoe ontwerp je doeltreffende oplossingen met beperkte middelen? De Frugal Strategy Canvas helpt ondernemers en vernieuwers hun projecten te structureren door de kerncomponenten van frugale innovatie in één overzichtelijk schema in kaart te brengen.
Organisaties die je kunnen ondersteunen rond het thema frugale innovatie:
Bekijk en download presentaties, keynotes en analyses uit de inspiratiesessies van Nido.
Bekijk de inspiratiesessie "Frugal Innovation: doing better with less" van april 2025, met Navi Radjou, Andrew Webb, Peter Knorringa, Marc Struelens, Linda Ait Ameur en Jan Mathu.
Navi nam de tijd om alle vragen van de deelnemers zorgvuldig te beantwoorden. Hieronder lees je zijn reflecties – recht uit de praktijk, doorspekt met voorbeelden, cases en inspiratie uit binnen- en buitenland.
Zoals ik uitlegde aan de hand van het voorbeeld van de Grand Paris Express, betekent een vermindering van het budget niet noodzakelijk een vermindering van de kwaliteit van de dienstverlening. Noodzaak is de moeder van de uitvinding. Een gebrek aan middelen stimuleert je om vindingrijk te worden en te zoeken naar ‘niet-traditionele’ (onorthodoxe!) oplossingen om je kwaliteitsvolle diensten te blijven aanbieden – zonder aan kwaliteit in te boeten.
Daarvoor moet je durven een zijstap zetten, het bekende loslaten en jezelf projecteren in het onbekende. Grand Paris Express durfde te kiezen voor een ‘atypische’ leverancier die gewelven kon bouwen met vezelversterkt beton, terwijl de Franse publieke sector al tientallen jaren steunt op leveranciers die gewapend beton gebruiken. Vezelversterkt beton biedt betere kwaliteit tegen lagere kosten – in vergelijking met gewapend beton.
Grand Paris Express wist aanvankelijk niet eens dat vezelversterkt beton bestond. Ze ‘ontdekten’ het pas toen ze door besparingen verplicht werden om goedkopere alternatieven te zoeken voor gewapend beton.
Een vermindering van middelen kan dus een ‘positieve beperking’ zijn die je uit je comfortzone duwt en je motiveert om frugale oplossingen te verkennen – oplossingen die betere kwaliteit leveren tegen een lagere kost.
Helaas is er geen centrale databank waarin alle frugale innovatieprojecten verzameld staan. Maar als je op Google zoekt naar “frugal innovation case studies” vind je veel voorbeelden uit de hele wereld.
Je kan ook mijn boek Frugal Innovation lezen, waarin 50 voorbeelden van frugale innovatie aan bod komen.
Frugale innovatie biedt een ‘gulden middenweg’ tussen twee extremen: ontgroei (gepromoot door radicale ecologisten) en hypergroei (geïdealiseerd door hardcore kapitalisten).
Ik geloof niet in ontgroei. Veel Europese regio’s kampen met economische achteruitgang. Die gebieden hebben meer groei nodig, niet minder. Frugale innovatie kan deze regio’s helpen zichzelf opnieuw uit te vinden en hun economische vitaliteit terug te winnen.
Hier is mijn case study over hoe een onderontwikkelde gemeente in Noord-Frankrijk frugale innovatie gebruikte om weer economisch vitaal te worden:
🔗 https://ssir.org/books/excerpts/entry/the-frugal-economy-navi-radjou
Eén manier om de CO₂-uitstoot van DPI (Digital Public Infrastructure) te verminderen is via Edge Computing.
Edge Computing maakt een meer ecologische aanpak mogelijk door gedecentraliseerde gegevensverwerking, lagere energieconsumptie en geoptimaliseerd middelengebruik – en zo bij te dragen aan een groenere en efficiëntere toekomst.
📝 Interessant artikel:
🔗 https://objectbox.io/why-do-we-need-edge-computing-for-a-sustainable-future/
Tijdens mijn presentatie legde ik uit dat de Indiase DPI bestaat uit 3 lagen: identificatie, betalingen en gegevensuitwisseling.
Hier lees je hoe de betalingslaag wordt geïmplementeerd met Edge Computing:
🔗 https://paytm.com/blog/engineering/how-paytm-is-optimizing-trillion-cdn-hits-annually/
Er bestaan frugale oplossingen die speciaal zijn ontworpen voor mensen die niet digitaal vaardig zijn of zelfs niet kunnen lezen.
Een goed voorbeeld is Digital Green, een AI-gedreven platform dat Indische boeren helpt kennis uit te wisselen. Een boer kan via zijn telefoon een vraag stellen, zoals: “Ik teel amandelen. Hoe kan ik water besparen?” – en het AI-systeem spreekt het antwoord uit, zodat hij niets hoeft te schrijven of lezen.
ℹ️ Meer info:
Enkele concrete principes om frugale innovatie stap voor stap en in de praktijk toe te passen binnen overheidsdiensten.
Ontdek het Frugal Innovation Canvas: een praktische tool om beter te doen met beperkte middelen. Download gratis en experimenteer met frugal innovatie.
Ontdek het Frugal Innovation Canvas: een praktische tool om beter te doen met minder middelen. Op deze pagina kan je gratis de PDF downloaden of de online Mural-versie gebruiken.
